تحلیل گر

نقد انیمیشن جذاب Moana موآنا 2016: انیمیشن موآنا به تهیه‌ کنندگی «اوسنات شورر اسرائیلی» با بودجۀ حدود ۱۷۵ میلیون دلاری، توانست به فروش ۶۸۲ میلیون دلاری دست یابد.

نقد انیمیشن جذاب Moana موآنا 2016

مائویی در بین اساطیر مناطق مختلف پولی‌نزی، تفسیرهای متفاوتی دارد. اما مائویی در بین تونگان‌ها، سه برادر بودند. یکی از برادر ها به دنبال یک قلاب ماهی‌گیری جادویی بود. مائویی در اساطیر هاوایی، یک قلاب ماهی‌گیری جادویی دارد که از استخوان گذشتگان ساخته شده است. مائویی با پرندگانی خاص که مردم فانی نمی‌توانستند ببینند، ارتباط گرفت تا فن ایجاد آتش را یاد بگیرد.

همچنین سفر به جهان زیرین و برخورد با شیاطین، در اسطورۀ مائویی ترسیم شده است. دربارۀ اسطورۀ مائویی گفته شده که بعضی خدایان یا نیمه‌خدایان پولی‌نزی، همچون مائویی، تبدیل شونده(Shapeshifter) بودند. یعنی توانایی داشتند که به صورت حیوانی تبدیل شوند و شمایل یک حیوان را پیدا کنند. بین اینکه مائویی یک خداست، نیمه‌خدا یا پهلوان، اختلاف است. در انیمیشن موآنا، دقیقا این قلاب ماهی‌گیری دیده می‌شود. مائویی تبدیل‌شونده است و با کمک قلاب جادویی‌اش، می‌تواند شکل حیوانی بگیرد. البته حیوانی که او به آن علاقه دارد، عقاب است. احتمالا عقاب به دلیل اینکه نماد معروف آمریکاست، انتخاب شده است.

در ادامه نقد موآنا لازم است ذکر کنیم بر خلاف اساطیر پولی‌نزی، در موآنا گفته می‌شود که مائویی پسر انسان‌های عادی است، اما به آب انداخته شده و به وسیلۀ خدایان بزرگ شده است. این شباهت مائویی به منجی بنی‌اسرائیل(حضرت موسی) بی‌دلیل نیست؛ چرا که اساس این اسطوره طبق تفکرات پولی‌نزی، خدا، نیمه‌خدا یا پیامبر و حکیم بوده است. اما اینکه وی به آب انداخته شده و توسط خدایان رشد یافته، کاملا از جریان حضرت موسی(ع) اقتباس شده است.

همچنین مائویی اوراد خاصی را هنگام جنگ یا ورود به جهان زیرین می‌خواند که نشانگر خبره بودن وی در مبارزه است. البته وی تأکید دارد که همۀ قدرتش وابسته به قلاب ماهی‌گیری بوده و بدون آن قدرتی نداردکه شبیه به اسطورۀ یهودی انگشتر سلیمان است. ما نیز به عنوان مخاطب، با دیدن قدرت مائویی، وی را قهرمان و منجی داستان می‌پنداریم. اما داستان فیلم بر خلاف انتظار ماست.

به صورت کلی، انیمیشن موآنا همچون انیمیشن دلیر، مبلغ فمینیسم جادوگِرا و مشرکانه است. فیلمساز نیز به زیرکی اساطیر بِکر یک قوم را به نفع خویش مصادره کرده و علنا می‌گوید بازگشت به شرک و خدایان‌پرستی، با یک منجی مونث، راه چاره‌ی جلوگیری از نابودی جهان و خرمی جزایر است. در سکانسی از فیلم، مائویی به شوخی می‌گوید برای سفر به جهان زیرین، باید انسانی را قربانی کنیم! و بعد از چند ثانیه حرف خود را پس می‌گیرد. این قبح‌زدایی از اعمال غیر عقلی که در سریال وایکینگ‌ها نیز شاهدش هستیم، بایستی ما را به فکر وادارد.

به صورت کلی داستان موآنا، تحول او از سنت های خانوادگی و ارتجاع وی به اساطیر است. یعنی فیلم مبلغ پرستش و ارتباط با خدایان یا همان شیاطین است، چرا که خدایان اگر هم واقعیت داشته باشند، در واقع جنیانی بودند که با فریب دادن انسان‌ها، خود را خدا معرفی کرده و مریدانی مهیا می‌کردند. در موآنا نیز دقیقا شخصیت وی، الگوی بیننده است. موآنا که رئیس قبیله است، در ارتباط با خدایان و بازگشت به آن‌ها، به برداشت جدیدی از هستی می‌رسد و منجی قبیله می‌شود. این بازگشت به اسطوره، در فیلم و سریال‌های متعددی تأکید شده است. در موآنا نیز شخصیت مؤنث منجی که از قضا مشرک هم است، کاملا بیانگر نگاه فرقه‌ای نسبت به منجی است.